-Цэвэршилт буюу бэлгийн идэвх буурах байдал нь 55 наснаас эхэлдэг гэж үздэг.

Гэхдээ тухайн хуний биеийн байдал буюу эрүүл мэнд стресс, сэтгэл зүйн байдал, амьдралын хэв маягаас шалтгаалж 5-7 жилийн дараагаас ч бэлгийн идэвх буурч болно.

Энэ нь эмэгтэйчүүдээс хожуу эхэлдэг гэсэн үг юм. Эрчүүдийн бэлгийн идэвх 55-80 нас хүртэл аажмаар буурдаг.

-Нас ахих тусам эрчүүдийн бэлгийн даавар болох тестостероны хэмжээ буурч эхэлдэг. Энэ нь сэтгэл зүйн болон бэлгийн идэвхэд нөлөөлдөг.

Бэлгийн идэвхтэй байдалд өөрчлөлт олсноор тухайн эрэгтэй хүн өөрийгөө хэт их хянах, биеэ шалгах буюу биеэ чагнах, өөрийгөө хүчлэх залуу байсан үетэйгээ харьцуулах байдлаар стресст өртөж, сэтгэл түгших, айх зэргээр тогтворгүй болж эхэлдэг.

-Эрчүүдийн хувьд бэлгийн идэвх буурч буй байдлаа тэр болгон илэрхийлж, туслалцаа авч чаддаггүй.

Энэ нь тухайн эрэгтэйг өөртөө итгэлгүй, өөрийн үнэлэмж буурах, ичих. сэтгэлээр унах, өөрийн биед гарч буй өөрчлөлтийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, үгүйсгэх байдалд хүргэдэг.

Эдгээр сэтгэл хөдлөл, сөрөг бодлуудаас болж эрчүүд маань тайван бус, түргэн ууртай, гутранги, бусдаас зайлсхийх хандлагыг гэр бүл болон хүрээлэн буй хүмүүстээ гаргадаг.

Эрчүүд маань энэ талаар эмэгтэйчүүдийг бодвол гадагш илэрхийлж гаргах талдаа хаалттай, тэр болгон илэрхийлж чаддаггүй. Учир нь эрэгтэйчүүдийн хувийн зан чанар, сэтгэл зүйн онцлог болон төрж өссөн орчин, хүмүүжлийн байдал, бэлгийн амьдралын мэдлэг дутмаг байдал нь үүнд нөлөөлдөг.

-Бэлгийн идэвх буурах энэ үеийг удаашруулж, тайван хүлээж авахын тулд эрчүүд маань дараах зүйлсийг анхаарч, амьдралын хэвийл болгох нь зүйтэй.

Тогтмол эрүүл хооллох, тогтмол цагт унтаж амрах, өдөр болгон биеийн тамир, дасгал хөдөлгөөн хийх, гэр бүл болон бэлгийн хамтрагчтайгаа нээлттэй илэн далангүй харилцах, хорт зуршлаас зайлсхийх, шаардлагатай үед урологи, сэтгэл засалч эмч гэсэн мэргэжлийн хүмүүсээс тусламж авах хэрэгтэй.

Анагаах ухааны судалгаа, ажиглалтаар эрчүүдийн цэвэршилт 50-60 насанд эхэлдэг.

Сүүлийн үед цэвэршилтийн нас харьцангуй залуужих болжээ. Нийгмийн байдал, цаг агаар, хоол ундны чанар, амьдралын хэмнэл өөрчлөгдөж байгаа нь эрт цэвэршихэд нөлөөлж байгаа аж.

Цэвэршилтийн үргэлжлэх хугацаа тухайн хүний эрүүл мэнддээ хэр анхаардгаас хамааран янз бүр байдаг.

Зарим хүнд 3-5 жилд явагдаад дуусдаг бол заримд нь түүнээс ч олон жил үргэлжлэх нь бий. Хугацаанаасаа эрт эхэлж, удаан үргэлжлэх нь сэтгэл зүйн хувьд хүнд байдалд оруулдаг.

Биеийн байдал суларч, оюуны чадвар доройтох, нойр хөнгөрөх, бэлгийн үйл ажиллагаа хямрах, ууц нуруугаар хөших зэрэг шинжүүд нийтлэг илэрдэг.

Гэхдээ ийм шинж тэмдэг нь ажлын ачаалал, стресс, ядаргаа зэргээс шалтгаалаад түр зуур илэрч болно.

Харин урт хугацаанд үргэлжилбэл эрэгтэйчүүдийн эмчид хандаж, эмчийн хяналтад орох хэрэгтэй.

Мэдээж байгалийн жам ёсоор цэвэршилт эхэлж байгаа бол санаа зовох шаардлагагүй. Харин энэ шинжүүд харьцангуй эрт буюу 40-45 насанд эхэлбэл андрологийн эмчид яаралтай хандаарай.

Биеийн ерөнхий байдал суларч, даралт ихсэж, зүрх судасны системийн өвчлөл нэмэгдэх, цус харвалт, зүрхний шигдээс болох эрсдэл ихсэх, таргалах зэрэг өөрчлөлт биед гардаг. Эрэгтэй хүний бэлгийн хэвийн үйл ажиллагаанд өөрчлөлт орсноор сэтгэл санаа ч хямардаг.

Цэвэршилт эрт эхлэхэд хүргэдэг хэд хэдэн шалтгаан бий. Хамгийн нийтлэг нь түрүү булчирхайн үрэвсэл болон дотоод шүүрлийн булчирхайтай холбоотой юм.

Цэвэршилт эрт эхэлж буйн дохио нь шөнө олон шээх, бэлгийн дур хүсэл буурах, ядрах, зүрх өвдөх, тамирдах, нүүр ам бадайрах зэрэг болно.

Цэвэршилт эхлэх насыг хойшлуулахын тулд архи тамхинаас хол байх, хоолны дэглэм баримтлах, өөрийгөө залуу эрч, хүчтэй байлгаж баяр баясгалантай амьдрах, спортоор хичээллэх, агаар салхинд гарч байх хэрэгтэй.

Ялангуяа оюуны хөдөлмөр эрхэлдэг эрчүүд өөртөө илүү анхаарал тавих хэрэгтэй.

Цэвэршилтийн үед өөрийн дуртай таашаал авдаг зүйлээ хийх. Найз нөхөд болон гэр бүлийн гишүүдээс дэмжлэг авах, шаардлагатай тохиолдолд мэргэжлийн эмчид хандах хэрэгтэй.

Түүнчлэн амин дэм, эрдэс бодисын нэмэлт тэжээл авах, эрүүл хооллолтын дэглэм барьж тогтмол дасгал хийх, йогийн дасгал, бясалгал болон амьсгалаа зохицуулах дасгал хийвэл зүйтэй.

Харин кофейн, шоколад, спиртийн төрлийн ундаа, халуун ногоо нь нүүр цээжээр халуу оргих шинжийг улам ихэсгэнэ.

Хоол хүнсэндээ кальци ихээр агуулдаг сүү, сүүн бүтээгдэхүүн ихээр хэрэглэх хэрэгтэй бөгөөд ислэг ихтэй, эрдэс давсаар баялаг, кали магни ихтэй хүнсний бүтээгдэхүүнүүд дааврын хэвийн байдлыг хадгалахад чухал нөлөөтэй.

Цэвэршсэн бол бэлгийн харилцаанд орж болохгүй гэж зарим хүмүүс ойлгодог. Энэ бол маш буруу ойлголт. Цэвэршсэн бол бэлгийн харилцаанд орж болно. Too нь холдох боловч бэлгийн таашаал авах нь хэвийн байдаг.

Барууны оронд цэвэршсэн эрчүүд бэлгийн дур хүсэл өдөөх бэлдмэл хэрэглэхийг илүүд үздэг бол Азийн эрчүүд уламжлалт эм тангаар энэ асуудлаа шийддэг бөгөөд 70, 80 нас хүртлээ бэлгийн харилцаанд ордог юм байна.

Хятад, Энэтхэг зэрэг оронд 80 настайдаа үрийн зулай үнэрлэдэг тохиолдол олон байдаг нь үүнийг нотолдог билээ.

Д.САРУУЛ, ӨДРИЙН СОНИН

Тэгвэл Монгол Улсын хүн ам өсдөггүй шалтгаан нь үр хөндөлт байдаг юм байна.

ЭХЭМҮТ-ийн эмчийн ярьснаар хичээлийн шинэ жил эхлэхээр үр хөндөлт ихэсдэг. Учир нь орон нутгаас орж ирсэн оюутнууд үр хөндүүлэх тохиолдол их гардаг. Монголд үр хөндөлт хийхийг зөвшөөрсөн улсын хэдхэн эмнэлэг бий. Гэвч нууцаар хувийн эмнэлэгт хийлгээд бие болоод эрүүл мэндээрээ хохирох тохиолдол их гардаг. Тиймээс энэ хариуцлагагүй байдалд нь холбогдох газрууд хяналт тавих ёстой гэж ярьж байж билээ. Сүүлийн үед үр хөндөлт хоёр дахин ихэссэн ч гэж ярив.

Үнэхээр харамсалтай. Хөөрхий хүний заяанд төрөх хувьгүй азгүй энхрий бяцхан үрс эхийнхээ халуун хэвлийд эмийн болон багажны аргаар устгуулж байна үнэхээр харамсалтай. Хэлэх үг ч олдохгүй.

Зүгээр нэг жишээ хэлэхэд улсын нэгэн төрөх эмнэлэгт нэг л өдөр гэхэд 20 гаруй эмэгтэй багажны аргаар үр хөндүүлэв. Нэг л өдөр шүү дээ. Заримдаа бүр өдөр бүр 50 гаруй эмэгтэй үр хөндүүлдэг гэхэд та итгэх үү. Цаана нь хэчнээн хүн эмийн аргаар үр зулбуулж байгааг мэдэх арга байхгүй юм. Бодохоос ч аймшигтай нүгэл, үйлдэл юм.

Багажны аргаар үр хөндүүлэх үнэ нь 75-90 мянгын хооронд бол бага хоногтойд нь уулгаж устгуулах эм нь 55 мянган төгрөгийн үнэтэй. Дээр нь багажны аргаар орох бол соруулын 5000 төгрөг авна. 

Харин 90 мянган төгрөгийн үйлчилгээ нь өвдөлт мэдрэхгүйн тулд хагас мэдээ алдалтанд орох үнэ нь ийм болдог аж.

75 мянган төгрөгийн үйлчилгээ авах гэж байгаа эмэгтэйчүүд өөрсдөө өвчин намдаах лаагаа, нойтон алчуур, ариун цэврийн хэрэглэлээ худалдаж аваад ажилбарын орон дээр нэрсийн дараалалаар дуудахаар нь гарна.

Өдөр болгон үр хөндөлт ингэж явагдаж байна. Улсын эмнэлгээс гадна хувийн нууц эмнэлэг бас орон нутагт ч үр хөндөлт хийж байгаа.

Тэгэхээр сараар болон жилээр бодоод үзэхээр хэдэн мянган үр хорвоод мэндэлж чадахгүй 1-3 хан сартайдаа бүрэлдэж эхлээд хэвлийдээ 'алуулж' байгаа юм бэ.

Эмэгтэйчүүд санаатай болон санамсаргүй байдлаар үр хөндүүлж байна. Сав саалиа уруулан байж устгуулж байна.Үүнээс гарах үр дагавар хүндрэл ч аюултай.

Олон дахин үр хөндүүлснээс болж дахиж үр тээх боломжгүй умайгаа авахуулах савны гадуур жирэмслэх гэх мэт золгүй тохиолдлууд ч гардаг талаар эмч хэлэв.

Ер нь үр хөндүүлнэ гэдэг чигээрээ эрсдэл. Насанд хүрээгүй охин ч аав ээжийгээ дагуулж ирээд бүтэн норкозонд орж аймшигт үйл хийлгүүлж байхыг харав.

Хүн ална гэдэг тэр чигээрээ хүсээгүй захиалаагүй нүгэл юм. Үр хөндүүлэх шалтгаан олон бий. Гэхдээ бодлогогүй болчимгүй, хариуцлагагүй  байдлаас болж хүүхэд алмааргүй байна.

Эмч “Яагаад үр хөндүүлэх гэж байгаа юм бэ, төрүүлэхгүй юмуу” гэсэн асуултанд үр хөндүүлж байгаа эмэгтэйчүүдийн олонх нь гаргах боломжгүй гэдгээ илэрхийлнэ. Жишээлбэл “Хүүхэд жаахан байна. Гэртээ ажилгүй. Нөхөргүй. Гадаадад сургуульд сурдаг учир төрүүлэх боломжгүй. Ар гэрийн байдлаас болж төрүүлэх боломж байхгүй” гэсэн шалтгааныг хэлж байна.

Ер нь эцсийн эцэст хүүхэд яагаад буруутай байх гэж. Эмэгтэй нь тээж өсгөж чадна аа гэж бодох юм бол эрэгтэй нь 100 хувь хариуцлагаа үүрнэ хүлээнэ гэдэгтээ итгэлтэй байгаа бол олсон үрээ гаргах ёстой биш үү. Хүнд хүн хэзээ ч илүүдэхгүй ээ. Хань ижил, эр нөхөр бол олдоно, харин хүүхэд олдохгүй шүү гэх хатуу үг ч бий.

Тиймээс энэ үр хөндөлтийг хуулиар хориглож хаалт тавьмаар байна. Хамгийн гол нь эр эмүүд хариуцлагатай байя.

Жаргаж цэнгэж болно, хүсээгүй л бол хүүхэд хийхгүйгээр жаргаач. Бэлгэвч хэрэглэ байхгүй бол тэвчиж сураач. Эцсийн эцэст эмэгтэй хүн эрүүл мэнд, сэтгэл санаагаараа хохироод үлдмээргүй байна.

Үр хөндүүлж байгаа эмэгтэйчүүд бүгд ганцаараа ирнэ. Дагасан, дагуулсан эр хүн гэж харагдахгүй байхгүй шүү. Эрчүүд минь жаахан хариуцлагатай үүрэгтэй байж сурахсан.

Эмэгтэй хүнийг хайрла, өөрөө бүтэж бүрэлдсэн ариун савыг нь бодооч хайрлаач. Үр хөндүүлэх тусам сав нимгэрч цоорох цаашлаад авахуулах эрсдэлтэй шүү. 75-90 мянган төгрөг хэнд ч олдоно. Харин хөлөө хучуулж,  сэтгэлээ дэвтээх үр дахиад заяах болов уу сайн бодоод үзээрэй.

Бусдад хүсээд ч ирэхгүй үр заяасан байхад болчимгүй алдааны шийтгэл гээд бурханд нь буцааж болно гэжүү. Үрийн заяа гомдоож хормойгоо норгож хондлойгоо дүүргэж чадахгүй суух үе ирэх вий дээ амьдралд хөл тавьж байгаа залуус минь сайн бодоорой. Жаахан л ухаантай байвал зөв жаргана.

Үр хүүхдээр л битгий тогло тэд томчуудын тоглоом золиос болох учиргүй ээ. Өтлөхийн цагт хэн хажууд чинь байх уу үр хүүхэд л үгүйрч үхэхийн цагт хэн алтан ясыг чинь барьж зулайд чинь хүрэх үү чиний төрүүлсэн үр хүүхэд л байна. Тиймээс чадалтай боломжтой бол хүүхэд гаргаж байгаарай. Эрчүүд нь хариуцлагатай байх юм бол эмэгтэйчүүд ухаантай л байж таарна. Эрчүүд хүсээгүй учраас эмэгтэйчүүд хүүхдээ авахуулж байна. Алдаж болохгүй алдаагаа давтаж болохгүй шүү. Аюултай эрсдэлтэй алхам таныг отож байгаа болохоос ойлгоод зүгээр өнгөрөөхгүй ээ.

О.Гэрэл

Оллоо.mn 

2. Mөөгөнцөр болон бактерийн гаралтай өвчтэй бол

З. Харшил, цусан дахь сахарын хэмжээ ихсэх, шээсний сувгийн халдвар авсан бол